شمس الدين احمد
24
خزائن الملوك ( فارسى )
سه زوج نهم و دهم و يازدهم دانسته اما اعصاب نخاعى نزد پيروان اطباى يونان سى و يك جفتاند و يك فرد و نزد متشرحين انگلستان سى و يك جفتاند و فرد نيست و نزد هر دو فريق بالاتفاق از جمله سى و يك جفت اعصاب نخاعى هشت زوج اعصاب العنق و دوازده زوج اعصاب الصلب كه اعصاب الصدر نيز گويند و پنج زوج اعصاب القطن و شش زوج اعصاب العجز و العصعصست نخستين اعصاب العنق از هشت زوج آنها باتفاق يونانيان و انگلستانيان زوج اول از ما بين عظم القمحدوه و فقرهء اول عنق مىبرآيد و زوج هشتم از ما بين آخر فقرهء عنق و اول فقرهء صلب و باقى همگى زوج نخاعى عنقى از ثقبتين كه فىمابين فقرتين واقعاند مىبرآيند و در قانون و كامل الصناعه و تشريح الابدان و دانشنامهء جهان و غيرها آورده كه زوج اول در عضلات راس پراگنده شده و زوج دوم ميان دو گوش ثبات نموده حس جلد سر و قوت عضلات خلف گردن و قوت عضلهاى عريضهء كتف مىدهند و زوج سوم هر فرد آن دو شاخ شده يك شاخ آن پس از متفرق شدن در عمق عضل عنق بسوى هر دو گوش آمده در عضلات اذنين مىرسد و شاخ دوم بعضلهاى عريضهء كتف مىآيد و زوج چهارم نيز همچو زوج سوم هر فرد آن دو شاخ شده شاخ مقدم بزوج ثالث آميخته و گفتهاند كه ازين شاخ شعبهء مانند نسج عنكبوت برآمده بر عروق سباتى ممتد گشته و بحجاب حاجز رسيده و شاخ مؤخر بسوى خلف در عمق عضل غائر گشته بسوى سناسن برآمده و شعبهاى آن بسوى عضل مشتركه ميان سر و گردن مىرود و زوج پنجم بدستور نيز دو شاخ شده شاخ مقدم بسوى عضلات خدين و عضل منتكسهء راس و عضل مشتركه سر و گردن مىرسد و شاخ مؤخر دو شعبه گرديده يك شعبه بالاى كتف مىآيد و پارهء از زوج سادس و سابع به اين شعبه آميخته شده و شعبهء دوم با شعبهاى زوج خامس و سادس و سابع آميخته و در وسط حجاب نافذ مىشود و زوج ششم و هفتم و هشتم را شعبها در يكدگر شديد الاختلاطست ليكن اكثر شعب زوج سادس بسوى سطح كتف آمده و از انجا تجاوز نكرده و بعضى از ان بمركز حجاب رسيده و اكثر شعب زوج سابع بعضد رسيده و از انجا تجاوز نكرده و بعضى از ان بعضلات سر و گردن و صلب و مركز حجاب رسيده و با شعبهء خامس مصاحب شده و زوج ثامن به جلد ساعد آمده باعصاب نخستين فقار صدر مختلط شده است اما انگلستانيان تشريح كرده كه اين هشت زوج از اعلى تا اسفل سلسلهوار از يكدگر كلانترست و پس از برآمدن از سوراخها به دو در فروع مقدم و مؤخر منقسم مىشود و شاخهاى مؤخر از ما بين اجنحهء فقرات پسين گذشته بدرونى و برونى دو دو شاخها متوزع مىگردد و شاخهاى درونى بجانب شواك راجع شده زيرين جلد عنق و شاخهاى برونى در عضلات جنبين عنق متفرق مىشوند